YY


Malum ola ki diyabet olsun olmasın her kişi bir hastalığa yakalandığında çok paniklememeli. Diyabetli ya da başka hastalığı olan ya da hastalığı olmayan herkes yakın bir zamanda ölecek. Önce diyabetli mi ölecek diyabetsiz mi bu bilinmez. Ölümcül hastalık değil. Eğer ölümden sonra dirileceksek yada ölmeyeceksek ki ikincisini söyleyen duymadım en büyük umut sebepleridir yani görünen o ki ahirete çalışmak hasta olsun olmasın herkes için en büyük olay ya da hedef.  Kafasına şaşarım kısa dünya hayatı için çok titiz olup öbür tarafı hiç umursamayan ya da yoksayanı .İinsan istemez mi bu kısacık hayattan fazlasını yaptıklarının karsılığını fazla fazla almayı ya da yenen hakkını almayı. Herneyse tedavide amaç ölümden kurtulmak değil ölene kadar konforlu hayat yaşamaya çalışmak. Şekerine dikkat eden kişi ile hasta olmayan kişinin hayat konforu yaklaşık aynıdır. Eğer insülin kullanıyorsa biraz daha iğne yapmak külfet olur. şekerine dikkat etmeyenin ıztırabı fena olur. Ne zaman ki dikkat etmeye başlar olduğu gibi kalır daha iyi olmazi kötüleşmez de son safhaya varmadıysa o yüzden tedaviye erken başlayınca tabi birde tedaviye dikat edince normal sağlıklı insan gibi yaşar..

Kabaca diyabet tedavisine şu şekil başlanır: Öncelikle hastaya yemek ve şeker hastalığı, egzersiz hakkında temel bilgi verilmeli . kandaki şekeri azaltmanın tek yolunun egzersiz ve az yemek olduğu belirtilmeli çünkü vücut organları istirahatte ancak belli miktarda şekeri tüketir geriye kalan fazlasının yok edilmesinin hareket ve az şeker alma dışında yolu yok. Yürüyüşün bir çeşit insülin gibi kullanılabileceği anlatılmalı ancak aşırılıktan kaçınılmalı. Sadece çok yürüyüş ya da çok az yeme veya dengesiz yemenin hızlıca başka kötü sonuçlar çıkaracağı bildirilmeli.

Yaklaşık 3 aylık şeker ile anlık şekerin ortalamasını veren HbA1c demir eksikliğinde yanlış gösterir. Önce demir eksikliğini tamamlamak gerek.

Hedef nedir yemek öncesi glukoz 80-120 , yatmadan önce 100, eğer uyumu yok çok yaşlı filansa yemek öncesi hedef 100-140 arası tutulmaya çalışılır. Ha1c 7 altında olmalı. yemek sonrası (2. saat) maksimum dedelerde 180 altında olmalı gençlerde 140 altı olmalı.

Eğer öncelikli problemi açlık hiperglisemisi ise düzeltmenin yolu bazal insülin tedavisi en iyi yoldur. Bu da yatmadan önce uygulanır eğer hasta uygun değilse akşam yemeğinde de olur. Açlık glukozunu 100 e indirmenin yolu oral antidiyabetiğe uzun etkili insülin eklenmesidir. Uzun etkili insülin 0,5 mg kg a kadar verilir de kan şekeri istenen sınıra gelmezse daha fazla doz arttirilmaz kısa etkili insülin eklenir. yemek öncesi kısa insülin(glulisine, lispro)) eklenir uzun etkili(glargine,detemir) insüline. Ne zaman kısa etkili insülin yapılır sofraya oturup başlamak üzereyken. uzun etkili insülin her zaman aynı saatte yapılır ama en uygulanabilir yatmadan önce uygulanan insülindir. Bazal insülin dozu sabah kan şekerine göre ayarlanabilir. Bazen de yemekten 2 saat sonraki kan şekerine göre.

Başlangıç tedavi eğer Ha1C 9 dan az ise monoterapi başlanır.

Hasta obez ise metformin ile başlanır yetnezse sulfanilüre eklenir yetmezse bir diğeri eklenir. Ne zaman eklenir eğer kalp damar hastalığı, serebrovaskuler hastalık yoksa 3 ay tek ilaç kullanır hedefe ulaşılmazsa.

Hasta obez değil yaşlı da değilse metformin veya sülfanilüre(tanı başlangıcı 7 yıldan az ise, hipoglisemi risk oluşturmazsa) ile başlanır yetmezse bir diğeri eklenir. ne zaman eklenir eğer kalp damar hastalığı, serebrovaskuler hastalık yoksa 3 ay tek ilaç kullanır hedefe ulaşılmazsa

Başlangıçta 2 OAD kime başlanır HA1c 9 ve üzerinde olana

Kime hemen insülin başlanır, semptomatik olalu HbA1c 10 ve üzerinde olana, kan glukozu 300 olana. Nelere bakıabilir : polinöropati açısından sıcaklık ve hassas duyu iğne ile, idarrada albumin veya eGFR, göz dibi muayenesi. Nöropatik ağrıda pregabalin ya da duloksetin başlangıç tedavi olarak verilebilir. Uyuşma, ağrı yanma hissedebilir diabetik ağrılı kişi. Bu kişi sigara da içiyorsa yaklarında deri ve altındaki doku çürümeye başlayabilir ara ara kontrol edilmeli.

Metformin: Bazal ve postprandial şeker azaltır. Sülfanilürelere göre çok nadir hipoglisemi yapar. İnsülin kullanmaya başlayanlarda da faydalı olduğu söyleniyor. Tedavi yemekle beraber veya sonrasında alınır gis i rahatsız etmesin diye. 2*1 gr kullanılır 3 gr a kadar kullanılabilir. 2-3 ay bunu kullanır da glukoz kontrol altına alınmazsa zannediyorum HbA1C nin 6,5 altına inmemmesi , başka ilaç eklenir. Vatandaş demişki diyelim hem post prandial hem açlık glukozu yüksek ise dppl4 eklenir metformine.

Ülkemizde DPP4-İ’ler metformin ve/veya sülfonilüre ile yeterli glisemik yanıt sağlanamayan tip 2 diyabetli hastalarda ikinci veya üçüncü ilaç olarak kullanılabilmektedir. Eğer post prandial çok yüksek ise glp eklenir. Metabolik sendromlu ya da alkolik hepatiti varsa TZD eklenirmiş. Çoğunlukla başlangıç tedavi yetersiz ise başka ilaçla değişmek yerine başka bir sınıf ilaç daha eklenir ama hastada yan etki düşünülerek ilaç değişimi de göz önünde bulundurulmalı eklemek yerine.

Metformin ve silfanilüreler daha çok bazal insülini düşürür.

Sülfanilüreler: Hızlı ve çabuk kaybolan etkileri vardır. Diyet ve spora ek olarak verilmeli yani önce diyetini düzenleyecek sporu yapacak arta kalan insüline faydası dokunacak. Dez avantajı sık hipoglisemi yapması. Artık bunların 1. nesil değil 2. nesiller daha sık kullanılyor. Günde 1 defa alınabiliyor 1. nesilden farklı olarak. 2. nesilden glibürid sıkıntılı, gliklazid(diamicron,betanorm) ve glimepirid(amaril) dahah iyi. Günde1 kez kahvaltıda veya kahvaltıdan önce kullanılırlar.

Meglitidinler: Kısa etkili insülin salgılatıcılardır.  Rapeglinid(novonorm,Günde 3 kez yemeklerden hemen önce), nateglinid(incuria,starlix,Günde 3 kez yemeklerden hemen önce) bu gruptan. Bu da sulfanilüre gibi hızlı etki eder hatta ondan hızlı etki eder. Post prandial hiperglisemide kullanılabilir ama pahalı. Biraz daha az hipoglisemi yapar.Sülanilüre allerjisi varsa tek başına kunnaılabilr. Yetmezse metformin vs eklenebilir imiş.

DPP4: . Post prandial etkili.DPP4-İle uygulanan tedavilerde hipoglisemi riskiçok az olmaktadır .İnsülin üretimini GLP-1 gib arttırırlar . Sülfanilüre ve glinidler yani meglitidinler ise var olan insülini boşalttırır kana. trajenta(linagliptin,Günde 1 kez, yemeklerden bağımsız) bu gruptan, januvia da içinde sitagliptin var(Günde 1 kez, kahvaltıda ve yakahvaltıdan önce.)  galvus(vildagliptinGünde 1-2 kez, yemeklerdenbağımsız).

 

GLP-1 : Bunlar subkutan ne gördüm ne işittim. Exenatid, liraglutid, insülin salınımını arttırır, glukagon salınmını azaltır filan, hipoglisemi yapmaz.

 

Alfa glukoz inhibitörleri: Glukozun emilmeisin geciktirir. Ama gaz yaparlar yvaş yavaş vermek lazım. Akarboz mesela bunlardan(glucobay). reversibl KC enzimlerini yükseltebilir. 20 ile 300 mg arası alınabilir. yemekle ilk lokmayla alınır günde 3 kez.

Tiazolinedionfilan: Bu grup sıkıntılı boşver bu grubu. İnsüline duyarlı hale getirirler: Piaglitazon(glifix) gibi. Etki etmmeeri için insülin varlığı gerekir bir de12-16 hf beklemek lazım maksimum etki için. Bir rivayete göre ramipiril ve rosiglutazon beraber kullanımı %62 diyabet sıklığını azaltmış. Başka yan etkileri de var salla bu gurubu.

1-Gliklazid: betanorm ya da diamicron. Normall tableti günde 1 veya 2 defa biri kahvaltıda diğeri akşam yemeğinde kullanılır. 80-240 mg arası kullanılır.Tedricen arttırılır. Uzun salınmlı yani sr ise kahvaltıda alınır tek sefer günde 30-90 mg arası kullanılır.

2-Glimepirid: Buda sülfanilüre. amaril 1-8 mg arası günde bir veya 2 defa kahvaltı ve akşam yemeğinde alınır.

3-Nateglinid: Meglinitidinlerden. Starlix, 60-360 mg günde 3 kez yemekten 1 dk önce kullanılır. Hızlı kısa etkili. Post prandial kontrolde iyidir.

4-Rapeglinid: Bu da meglitidinlerden. Novonorm. 0,5-16 mg kullanılır. Hipoglisemi sıkıntısı olanlar için uygun.

Metformin ve DDPD haricindeki tüm güncel mevcut ilaçlar glisemik kontrolü sağlarken az veya çok kilo artışına neden olmaktadır.(Gren2007, Zerilli ve Pyon 2007)
Hipertansiyon: Kabaca dozlar nasıl olur:

 

 

 

 

Sağlıklı genç hastada tansiyon ilaç başlama dozu 3 ay kilo verme hayat tarzı, beslenme  değişikliğine rağmen   140/90 altına inmezse ilaç başlanabilir. Tabi önceikle 1 hf sonra 1 ay sonra 3 ay sonra haftalık tansiyon sonuçları istenebilir tedavi uyumu ve başarısını gözlemek için.  Başlangıçta ekg kreatinin lpit profili Na K  ürik asit albuminüri bakılablir olursa göz dibi de olur. tedaviye tek ilaçla başlanır. Herhangi bir diüretik, betabloker ,kalsiyum antagonisti, ACE inhibitörü, ARB ile başlanabilir.  Hangi ilacın başlanmayacağı önemlidir. Bknz: kısaca tedavi uygulamaları, hekimseniz şifre isteyebilirsiniz.

Sağlıkl Yaşlı hastada 65 yaş ve üstünde ise 160 skb da ilaç başlanabilir.

Diyabet hastasında:

Kalp hastasında: